وزارت امور مهاجرین و عودت کننده
مقدمه:
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان ابتدا در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی به عنوان یک کمیته تأسیس شد، این کمیته تا سال ۱۳۶۹ تحت رهبری شورای وزیران فعالیت میکرد و بعدها به سطح وزارت ارتقا یافت.
پس از پیروزی مجاهدین در سال ۱۳۷۱، این وزارت فعالیت خود را در ساختار تشکیلاتی دولت از سر گرفت، با روی کار آمدن امارت اسلامی، این وزارت با وزارت شهدا و معلولین ادغام شد و در سطح یک وزارت فعالیت داشت.
با استقرار مجدد امارت اسلامی، وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان فعالیت خود را در چارچوب ساختار امارت از سر گرفت و زمینه بازگشت داوطلبانه و آبرومندانه میلیونها مهاجر افغان را فراهم کرد، در چهار سال گذشته، نزدیک به ۶ میلیون مهاجر افغان به کشورشان بازگشتهاند.
این وزارت تلاش میکند اهداف استراتژیک خود را دنبال کرده و برنامه های کوتاهمدت، میان مدت و بلند مدت را برای حل مسائل بازگشتکنندگان و بیجاشدگان داخلی اجرا نماید.
از زمان روی کار آمدن مجدد امارت اسلامی تا ۲۱ قوس ۱۴۰۳، رهبری وزارت بر عهده شهید الحاج خلیلالرحمن حقانی رحمهالله بود و در حال حاضر بر عهده محترم مولوی عبدالکبیر میباشد.
- وظایف و مأموریت ها
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان مسئول طرح، تطبیق و هماهنگی سیاستها و برنامهها برای مدیریت مؤثر امور مهاجرین، عودتکنندگان و بیجاشدگان داخلی است.
این وزارت زمینه بازگشت داوطلبانه، مصون و آبرومندانه مهاجرین افغان را فراهم میکند و در راستای ادغام مجدد آنان در جامعه، خدمات اساسی، حمایت حقوقی و راه حل های پایدار ارائه میدهد، همچنین، با هماهنگی نهادهای دولتی، مؤسسات ملی و بینالمللی، در جهت رسیدگی به نیازهای بشردوستانه و کاهش آسیبپذیری بیجاشدگان داخلی فعالیت میکند.
- ساختار تشکیلاتی(معینیت ها، ریاست ها و بخش ها).
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان در ساختار تشکیلاتی خود دارای (2) معینیت، (17) ریاست مرکزی، (3) آمریت مرکزی مستقل، (1) مشاوریت امور حقوقی و اجتماعی، (23) ریاست واحد دومی (ولایتی) و (11) آمریت واحد دومی(ولایتی) میباشد. نامهای معینیت، ریاستهای مرکزی و آمریت ها به شرح زیر است:
۱. معینیتها (
۱- معینیت مالی و اداری
۲- معینیت مسلکی
۲. ریاستهای مرکزی(۱۷)
۱- ریاست اطلاعات و ارتباط عامه
۲- ریاست دفتر مقام
۳- ریاست پالیسی و پلان
۴- ریاست دعوت و ارشاد
۵- ریاست نظارت و ارزیابی
۶- ریاست امور کارکنان
۷- ریاست مالی و اداری
۸- ریاست تکنالوژی معلوماتی
۹- ریاست انسجام مؤسسات در امور مهاجرین
۱۰- ریاست حمایت حقوقی
۱۱- ریاست خدمات شهرکها
۱۲- ریاست انسجام و هماهنگی امور اتشهها
۱۳- ریاست تحقیق و معلومات مهاجرین
۱۴- ریاست رسیدگی به وضعیت بیجاشدگان داخلی
۱۵- ریاست عودت و ادغام مجدد
۱۶- ریاست دریافت راهحلهای دایمی
۱۷- ریاست تفتیش داخلی
۳. آمریتهای مستقل مرکزی(۳)
۱- آمریت هماهنگی امور ولایات
۲- آمریت تدارکات
۳- آمریت تشویق کادرهای مسلکی
۴. مشاوریت(۱)
۱- مشاوریت امور حقوقی و اجتماعی
۵. واحدهای دومی (ولایتی)
الف) ریاستهای ولایتی (۲۳)
کابل، پروان، نیمروز، لغمان، هرات، بلخ، پکتیا، فراه، کنر، ننگرهار، کندز، غزنی، بغلان، سمنگان، هلمند، بدخشان، فاریاب، خوست، لوگر، جوزجان، قندهار، پکتیکا و تخار
ب) آمریتهای ولایتی (۱۱)
غور، بامیان، بادغیس، میدان وردک، پنجشیر، ارزگان، کاپیسا، زابل، دایکندی، نورستان و سرپل
۶. نماینده گیهای مرزی
سپینبولدک (قندهار)، تورخم (ننگرهار)، اسلامقلعه (هرات)، حیرتان (بلخ)، شیرخان بندر (کندز)، پل ابریشم (نیمروز)، غلامخان (خوست)، دند پتان/خرلڅی (پکتیا)، انگورهده (پکتیکا)، بهرامچه (هلمند)، نوا پاس (کنر)، ابونصر فراهی (فراه) و واخان (بدخشان).
ت) اتشه ها
ایران:
- اتشه امور مهاجرین تهران ، خیابان شعید بهشتی، خیابان پاکستان ، کوچه مزار شریف سفارت ا.ا.افغانستان
- نماینده گی امور مهاجرین در مشهد، مشهد، بلواز آخوند خراسانی ۲۳ قونسلگری افغانستان در مشهد
- نماینده گی امور مهاجرن در زاهدان، زاهدان، خیابان جانبازان، حد فاصل جانبازان۹ و هدایت جنرال قونسلگری افغانستان
ث)
پاکستان:
- اتشه امور مهاجرین در اسلام آباد، اسلام آباد ، ناظم الدین رود ، خانه نمبر ۴۵۶، ناحیه ۴/۷ F
- نماینده گی امور مهاجرین در پشاور، یونیورستی تاون پیشاور، سرک صاحبزاده عبدالقیوم، مقابل شفاخانه اطفال تاون، خانه نمبر 69-C2
- نماینده گی امور مهاجرین در کویته، کویته پرنس روز۴۵، چوک ایدهی، کوچه احمد شاه، جنرال قونسلگری افغانستان
۲- اصول، قوانین و اسناد حقوقی
- قوانین مربوط به بخش خدمات عامه اداره
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان فعالیت های خود را بر اساس اصول امارت اسلامی، قوانین نافذه کشور، پالیسیها و اسناد حقوقی معتبر تنظیم مینماید این چارچوب شامل هدایت های مقام عالی امارت اسلامی، قوانین و مقررات مرتبط با مهاجرین و بیجاشدگان، پالیسی های ملی، تفاهم نامهها با نهادهای دولتی و بینالمللی و اسناد داخلی وزارت برای بهبود خدمات، شفافیت و هماهنگی میباشد. این اصول حقوقی بازگشت آبرومندانه، ادغام مجدد و رسیدگی مؤثر به بیجاشدگان را تضمین میکند.
- طرزالعمل ها ، لوایح و مقررات
در چهار سال گذشته، وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان تعدادی از طرزالعملها، لوایح و مقررات اجرایی را در راستای بهبود مدیریت مهاجرت، خدمات به بازگشتکنندگان و بیجاشدگان، و هماهنگی با نهادهای همکار تدوین و به اجرا گذاشته است، این اسناد شامل هدایتهای اجرایی برای تسهیل بازگشت داوطلبانه و آبرومندانه، طرزالعملهای اجرایی برای ثبت و ارزیابی وضعیت مهاجرین، بیجاشدگان و عودتکنندگان، مقررات هماهنگی با مؤسسات ملی و بینالمللی برای توزیع کمک ها و خدمات حمایتی، و رهنمودهایی برای معرفی افراد واجد شرایط به نهادهای تعلیمی، صحی و اشتغالزایی میباشد. در همین چهار سال، وزارت چندین تفاهمنامه همکاری به منظور بهبود خدمات آموزشی، اشتغال، مراقبت های صحی و حمایت اجتماعی امضا کرده است که باعث تسهیل عملکرد وزارت و حمایت بهتر از خانوادههای مهاجر و بیجاشده شده است. اکثریت این فعالیتها و اسناد در قالب پیدیاف، گزارشهای خبری و گزارشهای عملکردی در وبسایت رسمی وزارت به نشر سپرده شده و به دسترس مردم قرار گرفته است تا آنان بتوانند آنها را مطالعه کرده و آگاهی لازم نسبت به خدمات و فعالیتهای وزارت در اجرای این طرزالعملها، لوایح و مقررات کسب کنند.
- پالیسی ها و استراتیژی های مرتبط
پالیسیها و استراتیژیهای مرتبط با وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان شامل مجموعهای از برنامهها، دستورالعملها و راهبردهاست که با هدف تسهیل بازگشت داوطلبانه، ادغام مجدد پایدار، حمایت حقوقی و اجتماعی، و ارتقای رفاه مهاجرین و بیجاشدگان داخلی تدوین شدهاند. این پالیسیها و استراتیژیها شامل موارد زیر است:
- پالیسی ملی مهاجرت و عودت: هدایتگر برنامه ها و فعالیتها برای بازگشت امن و آبرومندانه مهاجرین.
- استراتیژی ادغام مجدد: چارچوبی برای حمایت اجتماعی، دسترسی به آموزش، اشتغال و خدمات اساسی برای بازگشتکنندگان و بیجاشدگان.
- پالیسی حمایت حقوقی و اجتماعی: تضمین حقوق قانونی، ارائه مشاوره و حمایتهای حقوقی و اجتماعی به مهاجرین و خانوادههای بیبضاعت.
- پالیسی هماهنگی و همکاری: راهنمایی تعامل با نهادهای ملی و بینالمللی برای ارتقای خدمات و کاهش آسیبپذیری بازگشتکنندگان.
- استراتیژی اطلاعرسانی و شفافیت: انتشار راهنماها، گزارشها، طرزالعملها و اخبار مرتبط با خدمات وزارت از طریق وبسایت، صفحات اجتماعی و بروشورهای معلوماتی برای دسترسی عمومی و ارتقای آگاهی مردم.
۳. خدمات قابل ارایه به باشنده گان
- ثبتنام و راجستر مهاجرین، عودتکنندگان و بیجاشدگان داخلی، ارایه معلومات و آگاهیدهی، تسهیل بازگشت داوطلبانه و آبرومندانه، توزیع و هماهنگی کمکهای بشردوستانه، رسیدگی به مشکلات بیجاشدگان داخلی، حمایت حقوقی و اجتماعی، رسیدگی به شکایات، ادغام مجدد و اسکان، معرفی به خدمات صحی و اجتماعی، معرفی افراد واجد شرایط جهت ادامه تحصیل و آموزش، مدیریت حوادث طبیعی و غیرطبیعی، تطبیق برنامههای حمایوی و اشتغالزایی، و فراهمسازی دسترسی به خدمات از طریق دفاتر مرکزی، ولایتی، مرزی و نمایندگیهای خارج از کشور.
- ثبتنام و ارائه مدارک: مراجعه به دفاتر مرکزی و ولایتی وزارت جهت ثبتنام اسناد های مهاجرت
بررسی وضعیت: ارزیابی نیازها و تعیین خدمات مناسب.
معرفی و دریافت خدمت: دریافت کمک های حقوقی، اجتماعی، تحصیلی، صحی یا اشتغال.
پیگیری و رسیدگی: پیگیری نتیجه و ثبت شکایات در صورت نیاز.
- شرایط و اسناد مورد ضرورت برای دریافت خدمات
برای دریافت خدمات وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان، ارائه مدارک هویتی معتبر، اسناد مهاجرت یا بیجاشدگی، و تکمیل فرمهای ثبتنام یا درخواست خدمت الزامی است.
- فیس خدمات (اگر وجود داشته باشد)
برای مهاجرین عودتکننده و سایر خانواده های بیبضاعت، هیچ فیس یا هزینهای از متقاضیان دریافت نمیگردد.
- چگونه ثبت شکایت در صورت تخلفات، غفلت مامورین
در صورت تخلفات یا غفلت مامورین، متقاضیان میتوانند شکایت خود را از طریق دفاتر وزارت، نمایندگیهای ولایتی و مرزی یا فورم شکایات آنلاین ثبت نمایند.
۴. فورم ها و اسناد لازم
آگاهیدهی برای عودتکنندگان و خانوادههای بیجاشده، بهمنظور آگاهی از حقوقشان
عودتکنندگان و بیجاشده گان محترم!
لطفاً متن زیر را با دقت مطالعه نمایید. این متن شما را در دسترسی به حقوقتان راهنمایی میکند.
اول: برگشت شما
- زمانیکه از طریق مرزهای فرضی و رسمی وارد کشور میشوید، ابتدا باید ثبتنام نمایید.
- در مرزها، مسئولین فورم ثبتنام و تثبیت را در اختیار شما قرار میدهند.
- لطفاً به نکات ذیل توجه ویژه داشته باشید:
- نام، نام پدر و ولایت باید مطابق تذکره نوشته شود؛
- در صورت نداشتن تذکره، از نام اصلی خود استفاده نمایید؛
- در صورت نیاز، میتوانید از مسئولین و مراجع ذیربط، بهویژه کمیته اطلاعرسانی و آگاهیدهی عامه، رهنمایی دریافت نمایید.
- پس از ثبتنام، معلومات شما در سیستم مربوطه درج شده و یک کاپی فورم به شما داده میشود. این فورم تضمینکننده پروسه مهاجرت و بازگشت شما است.
- کمیته حملونقل، زمینه انتقال شما را از نقاط مرزی به محل اسکان موقت و سپس به محل اصلی فراهم میسازد.
- با فورم ثبت تأییدشده میتوانید به غرفههای شبکههای مخابراتی مراجعه کرده و سیمکارت رایگان دریافت نمایید.
- در صورت مریضی یا کهنسالی، خدمات صحی اولیه بهگونه ۲۴ ساعته و رایگان ارائه میگردد.
- تمام خدمات اولیه در محل اقامت موقت برای شما فراهم است.
- جهت تکمیل تعلیمات ناتمام، میتوانید به کمیته مساجد و آموزش مراجعه نموده و فورم مربوطه را دریافت نمایید.
- عودتکنندگان مسلکی و غیرمسلکی، بر اساس فورم ثبت تأییدشده، به کمیته اشتغال معرفی میشوند تا فرصت های شغلی در ولایت مربوطشان فراهم گردد.
- عودتکنندگانی که از سوی کمیتههای ولایتی مستحق شناخته شوند، پس از تأیید نهایی، یک نمره زمین جهت اسکان دایمی در اختیارشان قرار میگیرد.
- مساعدتهای مالی بر اساس فورم ثبت تأیید شده، وسایل منزل و موجودیت سرپرست خانواده صورت میگیرد.
- خانوادههایی که اسناد قانونی کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) را در کشورهای میزبان دارند، مطابق پالیسی اداره مربوطه مساعدت نقدی دریافت میکنند.
- صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در انتقال و حمایت از کودکان بدون سرپرست همکاری مینماید.
دوم: حفاظت از امور حقوقی شما
الف) کاریابی:
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان و واحدهای دومی آن، بر اساس درخواست، شما را برای آموزشهای فنی و حرفهای به نهادهای مربوطه معرفی مینمایند.
ب) آموزش:
بر اساس درخواست و فورم ثبت تأییدشده، جهت تکمیل تعلیمات ناتمام، به وزارت معارف معرفی میشوید و امتحان تثبیت سویه اخذ میگردد.
ج) اصلاح نام در اسناد:
در صورت موجودیت مشکل در اصلاح نام در اسناد و فورم ثبت، میتوانید درخواست خود را به وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان ارائه و طی مراحل نمایید.
سوم: سایر حمایتهای قانونی
به شما در مورد حقوق اسلامی و اجتماعی ذیل آگاهی داده میشود:
- حق دریافت تذکره، پاسپورت و سایر اسناد قانونی؛
- رسیدگی به درخواستها و رهنمایی به مراجع ذیربط جهت حل اختلافات، منازعات و غصب ملکیتها.
چهارم: رهنمایی برای خانوادههای بیجاشده
الف) ثبتنام و حمایت:
- بیجاشدگیهای گروهی سروی، ثبت و تأیید میگردد؛
- بیجاشدگان انفرادی میتوانند جهت رسیدگی به مشکلاتشان مراجعه نمایند؛
- پس از بررسی، تأیید رسمی انجام شده و به مؤسسات خیریه معرفی میشوند.
ب) انتقال به محل سکونت:
- بر اساس درخواست و همکاری مؤسسات همکار، به محل اصلی انتقال داده میشوید؛
- کمکهای ملی و بینالمللی به خانوادههای ثبتشده توزیع میگردد.
ج) پروسه کوتاه:
درخواست → سروی → تثبیت نیازمندی → معرفی به مؤسسات همکار → توزیع کمک، حملونقل و اسکان
پیام
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان، بازگشت شما را به وطن خوشآمدید میگوید. بازگشت شما افتخار ماست و زمینه یک زندگی نو همراه با فرصتها و حقوق قانونی برای شما فراهم میگردد.
۵. معلومات تماس و سطح دسترسی اپلیکیشن
- آدرس اداره مرکزی و نماینده گی ها در ولایات (کوردینات ملکی/ نظامی)
آدرس: واصل آباد – ناحیه هفتم – شهر کابل – افغانستان
آدرس و موقعیت ریاست های ولایتی
۱- کابل (کارته چهار / پل سرخ پهلوی مسجد جامع عمرجان قندهاری).
۲- قندهار ) چوک دند پهلوی مسجد شفاخانه چینایی ها).
۳- ننگرهار شهر جلال آباد( ناحیه چهارم شهرک روشان).
۴- بلخ (شهر مزار شریف ، ناحیه پنجم، عقب حوزه پنجم امنیتی).
۵- پکتیا( ایستگاه موتر های ولایت خوست پهلوی مکتب تجربوی).
۶- هرات(شهر هرات، سرک خواجه صاحب، کمپ انصار).
۷- ارزگان (ارزگان شهر ترینکوت، ناحیه چهارم، خانه ۷ شرق مسجد جامع).
۸- بادغیس (پهلوی جاده مقام ولایت، عقب شفاخانه دولتی).
۹- بامیان (شهر بامیان، پایین میدان هوایی پهلوی مدرسه تربیت علمیه).
۱۰- بدخشان( فیض آباد، شهر نو، نزدیک پارک پلاستیکی).
۱۱- بغلان( شهر پلخمری پهلوی شفاخانه ملکی).
۱۲- پروان(شهر چاریکار نزدیک پارک بخش هفتم طرف شرق د افغانستان بانک).
۱۳- پکتیکا(مرکز ولایت، هده موتر های ولایت غزنی، نزدیک لیسه عالی علی بابا، پهلوی هاشمی مارکیت).
۱۴- پنجشیر(مرکز ولایت، پاراخ، تعمیر حاجی نذیر).
۱۵- تخار(سرک شهیدی، ماورای دریای کوکچه).
۱۶- جوزجان (شهر شبرغان، نزدیک تره فروشی، بندر مزار شریف).
۱۷- خوست (داخل کمپلکس اداری، طرف جنوب شرکت برشنا).
۱۸- دایکندي (شهر نو نیلی ، روبروی ۲۰ بستر شفاخانه معتادین).
۱۹- زابل(سرک عمومی کابل و قندهار، کنار ریاست مخابرات).
۲۰- سرپل(ناحیه اول پهلوی مدیریت ترافیک).
۲۱- سمنگان (شهر جدید ایبک عقب ریاست امر باالمعروف).
۲۲- غزنی (شهر غزنی عقب مستوفیت، جوار ریاست حج و اوقاف).
۲۳- غور (مرکز ولایت (فیروز کوه) نزدیک قومندانی امنیه پهلوی آنتن شرکت مخابراتی روشن).
۲۴- فاریاب(شهر میمنه ناحیه اول ، نزدیک دریا، جوار موتر فروشی و رهنمایی های معاملات).
۲۵- فراه (شهر فراه ناحیه اول ، پهلوی مدرسه مظهر العلوم).
۲۶- کاپیسا(شهر محمود راقی، جنوب د افغانستان بانک).
۲۷- کندز(سر دوره، کوچه عثمانی نزدیک تانک تیل عبدالله).
۲۸- کنر( مرکز ولایت( اسعد آباد) ناحیه دوم).
۲۹- لغمان( شهرک سلطان غازی بابا، ناحیه دوم سرک قومندانی امنیه).
۳۰- لوگر(شهر لوگر ناحیه اول، کوچه نایب سپه سالار حفیظ الله، خانه نمبر ۹ عقب لیسه عمر فاروق رض).
۳۱- میدان وردگ(چوک میدان شهر طرف چپ شهر نو).
۳۲- نورستان(شهر پارون نزدیک ریاست شورای علما و ریاست امر باالمعروف).
۳۳- نیمروز(شهر زرنج، ناحیه اول، سرک مخابرات نزدیک ریاست زراعت آبیاری و مالداری).
۳۴- هلمند(ناحیه دوم شهر لشکر گاه ، نزدیک مسجد جامع مرکزی).