وزارت کار و امور اجتماعی
پیشینهٔ وزارت کار و امور اجتماعی
در سال ۱۳۵۹ هجری خورشیدی با ادغام تعدادی از ادارات که به گونهٔ غیر منسجم و پراگنده در گسترهٔ کار و رفاه اجتماعی فعالیت داشتند، نهادی زیر نام «ریاست عمومی کار و تأمینات اجتماعی» در چهارچب شورای وزیران به فعالیت آغاز نمود.
این ریاست در سال ۱۳۶۳ زیر نام «کمیتهٔ دولتی کار و تأمینات اجتماعی» همچون یک ادارهٔ مستقل، تغییر موقف داده و در میزان۱۳۶۷ به نام «ادارهٔ مرکزی کار و تأمینات اجتماعی» به سطح مافوق رتبه منظور و فعالیتهایش را به سطح ادارات دولتی، غیردولتی ومؤسسات خارجی در افغانستان دنبال نمود.
در سال ۱۳۶۹ ریاستهای «کودکستانها»، «پرورشگاهها» و «میرمنو تولنه» که قلمرو کاری هریک شان در عرصهٔ رفاه اجتماعی بود،به اساس فرمان شماره ۸۱۶ مؤرخ ۱۳۶۹/۳/۵ دولت وقت و تأیید شورای ملی، به این اداره مدغم و به سطح وزارت گسترش یافت.
در سال ۱۳۷۶ پس از حاکمیت دور نخست امارت اسلامی افغانستان، وزارت کار و امور اجتماعی دوباره به سطح ریاست عمومی مافوق رتبه تنزیل نمود. باایجاد ادارهٔ مؤقت، این ریاست دوباره به سطح وزارت گسترش پیدا کرد و در سال ۱۳۸۵ به اساس حکم شماره ۱۹۰۳مؤرخ ۱۳۸۵/۵/۲۳ریاست جمهوری اسلامی افغانستان، وزارت امور شهدا و معلولین نیز به وزارت کار و امور اجتماعی پیوست که به نام «وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین» نامگذاری گردیده، دارای ۴ معینیت و ۳۴ ریاست ولایتی و یکی از وزارتهای کلیدی جمهوری اسلامی افغانستان شمرده میشد که در بخش امور کار، مصئونیت اجتماعی، رفاه و تهیه خدمات برای اشخاص دارای معلولیت و ورثۀ شهدا فعالیت مینمود.
در سال ۱۳۹۷ هجری خورشیدی، به اساس فرمان شماره ۷۵ مؤرخ ۱۳۹۷/۷/۱۵ مقام عالی ریاست جمهوری اسلامی افغانستان، در مورد ایجاد «ادارهٔ ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثهٔ شهدا» معینیت امور شهدا و معلولین از چهارچوب وزارت کار، اموراجتماعی، شهدا و معلولین جدا گردیده و این نهاد، دوباره زیر نام «وزارت کار و امور اجتماعی» به کار اش ادامه داده؛ هماکنون دارای سه معینیت، ریاستهای مرکزی، واحدهای دومی و سی و سه ریاست ولایتی بوده، در بخش امور کار، مصئونیت اجتماعی و ارایهٔ خدمات به کودکان واقشار آسیبپذیر جامعه فعالیت نموده و یکی از وزارتهای کلیدی امارت اسلامی افغانستان میباشد.
تفاهم نامۀ افغانستان؛ سندی که استراتیژی انکشاف وسیع افغانستان را بیان میدارد، نکات بارز و مستقل را شناسایی نمودهاست که عبارت اند از: امنیت، حکومتداری خوب، حاکمیت قانون و حقوق بشر، انکشاف اقتصادی و اجتماعی بوده، از این رو؛ نقش وزارت کار وامور اجتماعی به ویژه در عرصۀ تحقق اهداف این تفاهمنامه، بسیار مهم میباشد.
وزارت کار و امور اجتماعی؛ جهت ادا نمودن رسالت خود، برنامههایی را طرح نمودهاست که عبارت اند از: برنامۀ رفاه کار و انکشاف مهارتها، برنامۀ رفاه اجتماعی و برنامهٔ انکشاف ظرفیت اداری و مالی.
اهداف و مقاصد: فراهم نمودن یک شبکۀ مؤثر مصئونیت اجتماعی برای گروههای محروم و منزوی، فراهمسازی تسهیلات لازم جهت انکشاف مهارتها، فرصتهای کاریابی و رفاه نیروی کار، مبدل ساختن وزارت و ریاستهای آن به یک نهاد عصری، با کفایت ومؤثر که قادر به ادارهٔ عرصههای کلیدی کار و اموراجتماعی گردیده و بدینوسیله در بازسازی و انکشاف اجتماعی- اقتصادی افغانستان سهیم گردد.
------------------------------------------------------------
طرزالعمل امور لیلیه پرورشگاه ها
فصل اول
احکام عمومی
مبنی
مادۀ اول:
این طرزالعمل بمنظور تنظیم امور لیلیه پرورشگاه ها ترتیب گردیده است.
اهداف
مادۀ دوم:
این طرزالعمل دارای اهداف ذیل میباشد:
- اداره، انسجام فعالیت ها و تنظیم بهتر امور مرتبط به لیلیه پرورشگاه ها در سطح کشور؛
- فراهم نمودن شرایط مناسب واستفاده مؤثر اطفال از برنامه های آموزش و پرورش در پرورشگاهها؛
- مواظبت، مراقبت، اعاشه و اباتهٔ اطفال واجد شرایط در پرورشگاهها.
اصطلاحات
مادۀ سوم:
اصطلاحات آتی در این طرزالعمل مفاهیم ذیل را افاده می نماید:
- لیلیه پرورشگاه: محل بود وباش اطفال شامل پرورشگاه است که در آن اطفال مورد مواظبت، مراقبت، آموزش اعاشه واباته به مصارف پرورشگاه قرار می گیرند؛
- مربی لیلیه (مواظبت کننده اطفال): شخصی است که ترتیب، تنظیم امور لیلیه، مراقبت مواظبت و رهنمائی اطفال شامل لیلیه را طبق این طرزالعمل ایفأ می نماید؛
- اطفال شامل لیلیه: اطفال که با نظرداشت سن و جنسیت از طرف پرورشگاه ها دسته بندی و در محلات جداگانه تحت مراقبت و مواظبت قرار می گیرند؛
- تصنیف اطفال: اطفال پرورشگاه به اطفال غیر ممیز، ممیز، مراهق و نوجوان تصنیف می گردند؛
- طفل غیر ممیز: به طفل اطلاق می گردد که سن هفت سالگی را تکمیل نکرده باشد؛
- طفل ممیز: به طفل اطلاق می گردد که هفت سالگی را تکمیل و سن 12 سالگی را تکمیل نکرده باشد؛
- نوجوان: به طفل اطلاق می گردد که سن 12 را تکمیل و 18سالگی را تکیمل نکرده باشد؛
- ولی طفل: شامل پدر، مادر، برادر، خواهر، پدرکلان، مادر کلان، کاکا، ماما، عمه و خاله می باشد.
ساحه تطبیق
مادۀ چهارم:
این طرزالعمل بالای تمام پرورشگاه های امارتی و غیرامارتی طور یکسان قابل تطبیق می باشد.
فصل دوم
وجائب و مکلفیت ها
مکلفیت های ریاست پرورشگاه ها و ریاست های کارو امور اجتماعی ولایات
مادۀ پنجم:
1- ریاست پرورشگاه وریاست های کار وامور اجتماعی ولایات در بخش رهبری امور، نظارت و کنترول از وضعیت معیشتی اطفال، نحوه اجراات وفعالیت های آمران، مدیران و مربیان لیلیه ها و محل بود و باش اطفال لیلیه مکلفیت دارند.
2- طرح وایجاد میکانیزم های جدید جهت بهبود شرایط لیلیه ها.
- دریافت نقاط ضعف وقوت و رسیدگی به موقع جهت رفع مشکلات.
مکلفیتهای آمر پرورشگاه
مادۀ ششم:
آمر دارلایتام دارای مکلفیتهای ذیل میباشد:
- نظارت دوامدار از تقسیم اوقات 24ساعته، نحوۀ خوراک، پوشاک، نظم، نظافت، اتاق های لیلیه و اطراف لیلیه و رسیدهگی به موقع به مطالبات قانونی اطفال و رفع کمبودیهای موجود در لیلیه؛
- حصول اطمینان از عدم استفادۀ اجناس و لوازم اطفال توسط کارمندان؛
- حصول اطمینان از پاکی و صفایی تمامی بخشهای لیلیه به طور مداوم؛
- حداقل هفتهٔ یکبار حشر عمومی را توسط مدیریت لیلیه به اشتراک اطفال لیلیه؛
- تنظیم برنامههای سیر علمی و تفریحی در مطابقت با نظرداشت امکانات دست داشته مالی بعد از اخذ هدایت مقام ذیصلاح
- ترتیب پلان های ماهوار، شش ماهه وسالانه.
مکلفیتهای مدیران
مادۀ هفتم:
- رعایت احکام و معتقدات اسلامی، ارزشهای ملی، اخلاقی و قواعد ودستورالعمل ها؛
- ترتیب دوسیههای جداگانه برای اطفال شامل لیلیه وایجاد دیتابیس معلوماتی و حاضری مبنی بر موجودیت و عدم موجودیت شاگردان در لیلیهها؛
- ترتیب و توزیع تقسیم اوقات 24ساعته با در نظرداشت فصل های سال برای مربی های روزکار و شب کار؛
- اعطای کارت هویت به اطفال و معرفی آنان به مربی روزکار و شب کار مربوطه؛
- حصول اطمینان از توزیع، کنترول و نحوه جمع وقید مواد بهداشتی والبسه مطابق نورم تعین شده به اطفال لیلیه.
- بررسی جدی هفتۀ یکبار و هنگام نیاز به طور غیر مترقبه از اتاق های لیلیه به منظور جلوگیری از ورود اشیای ممنوعه؛
- در صورت موجودیت اجناس ممنوعه عاملین آنرا تشخیص، و بمنظور تادیب موضوع را با رعایت سلسل مراتب به مقام ریاست به اسرع وقت ارائیه نماید؛
- مدیران اطفالی را که سن 18سالگی را تکمیل و یا از صنف دوازدهم فارغ میگردند، شناسایی و اسناد ادغام آنها را شش ماه قبل از تکمیل سن آماده و طی مراحل نمایند.
مکلفیت های مربیون
مادۀ هشتم:
مربیون لیلیه دارای مکلفیت های ذیل می باشند:
- تطبیق تقسیم اوقات 24 ساعته پرورشگاه بالای اطفال؛
- تنظیم اطفال دراتاقهای لیلیه با در نظرداشت جنسیت و سن طفل؛
- آگاهیدهی مستمر اطفال از طرزالعمل لیلیه و مقررۀ پرورشگاه، جهت تامین نظم و دسپلین؛
- ترتیب و تنظیم کتاب حاضری جهت حصول اطمینان از موجودیت اطفال شامل لیلیه؛
- نظارت دوامدار از اجناس و وسایل توزیع شده به اطفال و حصول اطمینان از استفاده سالم آن؛
- ترحم وشفقت با اطفال و متوجه ساختن آنها به مسوولیتهای شان؛
- تشخیص اطفال مریض و معرفی عاجل آنها به کلینیک جهت تداوی و تعقیب تطبیق ادویه خوراکی و زرقی در اوقات مختلف؛
- نظارت و کنترل دوامدار از وضعیت صحی، حفظ الصحهٔ محیطی، حفظ الصحهٔ شخصی، سلامت بدنی، پاکیزهگی لیلیه، خوابگاه و لباس اطفال؛
- سوق اطفال جهت ادای نمازهای پنجگانه با جماعت درمسجد؛
- مراقبت از اجناس و لوزام لیلیه، وسایل و ابزار تعمیرات لیلیه، آموزش و تفهیم استفادهٔ درست آن به اطفال؛
- اخذ و دریافت اجناس اطفال طبق استحقاق معینه از نزد معتمد؛
- حصول اطمینان از توزیع اجناس با حضور داشت هیئت سه گانه به اطفال و اخذ تسلیمی آنها؛
- تسلیمی اطفال میان مربیون روزکار و شب کار تحت نظر مسوولین لیلیه الزامی بوده و هیچ مربی بدون تسلیمی اطفال به مربی بعدی حق ترک وظیفه را ندارد؛
- مربیون روزکار و شب کار مکلف اند، به وقت معینه به وظیفه خویش حاضر تا پروسۀ تسلیمی اطفال صورت گیرد؛
- جلوگیری جدی از ورود اطفال منفصل شده و افراد غیرمسوول به لیلیه.
مکلفیتهای کارکنان صحی
مادۀ نهم:
کارکنان صحی مکلف به تطبیق موارد ذیل می باشند:
- کارکنان صحی با نظرداشت امکانات موجود، طفل بیمار را تداوی نموده در غیر آن توسط کارکن مؤظف طفل مریض را به شفاخانه های امارتی و خصوصی در همآهنگی با بخش لیلیه به خاطر درمان بهتر انتقال دهد؛
2- کارکنان صحی وقتاً فوقتاً از لیلیهٔ اطفال بازدید نموده و اطفال مریض را شناسایی و در تداوی ایشان اقدام نماید؛
- کارکن صحی کلینیک در هماهنگی با مدیر لیلیه هفتۀ یکبار نظافت لیلیه ( خوابگاه، تشناب ها، آشپزخانه و طعام خانه) را از نظر صحی بررسی نموده و در صورت نیاز برای جلوگیری از امراض ساری، دواپاشی، تطبیق واکسین و سایر موارد لازم را پیشنهاد نماید.
مکلفیت های ولی طفل
مادۀ دهم:
ولی طفل دارای مکلفیت های ذیل می باشد:
- ولی طفل تعهدنامه و طرزالعمل لیلیه را پیش از شمولیت در لیلیه مطالعه و امضاء نمایند؛
- ولی طفل باید وقتاً فوقتاً از احوال طفل خبر داشته باشد؛
- هرگاه نیاز به ملاقات ولی طفل از سوی اداره محسوس گردد، ولی طفل مکلف است که در وقت و زمان مشخص به ادارۀ پرورشگاه حاضر و در صورت داشتن عذر مؤجه مبنی بر عدم حضور به ادارۀ پرورشگاه خبر دهد؛
- ولی طفل مکلف به توصیه و تشویق طفل به رعایت طرزالعمل و مقررۀ پرورشگاه بوده و در حصۀ اجناسی که از سوی پرورشگاه به طفل توزیع میگردد، همکاری و رهنمایی لازم نماید؛
- ولی طفل حین مراجعه به منظور بردن طفل به رخصتی، کارت مشخص را باخود داشته باشد.
- ولی طفل در صورتی که به مکلفیت ها و مسولیت های خویش رسیده گی کرده نتواند، با ارایۀ یک درخواست و امضای فورم مشخص منضمۀ این طرزالعمل ولی علیالبدل خویش را معرفی نماید؛
- در صورتی که شماره های تماس اولیای اطفال تغییر مینماید، جهت تامین ارتباط ولی طفل شماره تماس جدید را با اداره پرورشگاه شریک سازد.
وجائب و مکلفیت های اطفال
مادۀ یازدهم:
اطفال شامل لیلیه دارای وجائب و مکلفیت های ذیل می باشند:
- رعایت احکام و معتقدات اسلامی، ارزشهای ملی، اخلاقی، قواعد ودستورالعمل ها؛
- رعایت نظم، دسپلین و نظافت در داخل لیلیه و محوطه پرورشگاه؛
- اجتناب از هرگونه تعصبات قومی، زبانی، سمتی، مذهبی و نژادی و تأمین روابط برادرانه و همدیگر پذیری؛
- استفاده درست و معقول از سیستم آبرسانی، برق، سامان آلات و لوازم لیلیه؛
- طفل شامل لیلیه حین رفتن به رخصتی، وسایل و اشیای خویش را به مربی مربوطه لیلیه طبق سند مشخص تسلیم نماید؛
- طفل شامل لیلیه حین ورود به لیلیه، کارت هویت خویش را با خود داشته باشد؛
- در صورت عدم موجودیت کارت هویت، موضوع را مدیر پذیرش به اطلاع مدیر و مربی لیلیه رسانیده رفع مشکل نمایند؛
- در صورتی که کارت هویت شاگرد مذکور مفقود گردد، در اسرع وقت مدیریت لیلیه را آگاه ساخته و کارت هویت جدید اخذ نماید؛
- اطفال شامل لیلیه از ایجاد هر نوع مزاحمت از قبیل سر و صدا، درگیری، استفاده از وسایل صوتی و تصویری با صدای بلند و گشت و گذار بی مورد در اتاقهای لیلیه که سبب سلب آسایش اطفال شامل لیلیه میشود جداً خود داری نماید؛
- اطفال شامل لیلیه توجهٔ کامل به دروس خویش داشته باشند؛
- اطفال شامل لیلیه بدون استثناء هنگام ادای نمازهای پنجگانه به مسجد حضور یافته و نماز را با جماعت ادا نمایند؛
- اطفال شامل لیلیه مطابق به تقسیم اوقات 24 ساعته خود را عیار نموده و همکاری جدی با مربیون در تطبیق آن داشته باشند؛
- پخت و پز غذا در اتاقهای لیلیه ممنوع بوده و از آوردن غذا از طعام خانه و یا بیرون از لیلیه در داخل اتاقهای لیلیه جداً خود داری نمایند؛
- اطفال شامل لیلیه از کورسهای آموزشی، تعلیمی و حرفهای داخل پرورشگاه استفادۀ اعظمی نمایند، در صورت مراجعه به کورسهای بیرونی، موافقه ولی و آمر پرورشگاه لازمی میباشد؛
- استفاده از موبایلهای هوشمند توسط اطفال در پرورشگاهها ممنوع می باشد؛
- طفل و ولی ایشان مکلف اند که تعهدنامه و طرزالعمل لیلیه را پیش از شمولیت در لیلیه مطالعه و امضاء نمایند و در صورت عدم خواندن طفل، ولی موضوعات طرزالعمل را بر علاوه مربی برای طفل تفهیم نماید؛
- آوردن هرنوع مهمان به داخل لیلیه ممنوع میباشد.
مکلفیت های مدیر پذیرش (دروازه)
مادۀ دوازدهم:
- تامین ارتباط با مدیر و مربی لیلیه و اخذ هدایت جهت ملاقات ولی طفل.
- ثبت و راجستر نمودن اطفال و ولی آن حین ملاقات، ورود و خروج از پرورشگاه.
- جلوگیری از ورود اشخاص و افراد غیر مسوول در محوطۀ لیلیه و پرورشگاه؛
- تامین روابط تیلفونی اطفال با ولی شان ویا برعکس.
فصل سوم
موارد متفرقه
تطبیق موارد تادیبی
مادۀ سیزدهم:
طفل با درنظرداشت سن و سال، شدت وخفت تخلف ذیلاً تادیب می گردد:
- در صورت مشاهده و انجام موارد ذیل طفل از سوی مدیر لیلیه ویا مربی مورد توصیه قرار می گیرد:
- عدم پابندی به مواد طرزالعمل لیلیه؛
- برخورد نادرست، بی احترامی به اطفال و منسوبین پرورشگاه؛
- غیابت دوام دار عمدی و بدون عذر موجه از دروس مکتب، کورسهای آموزشی (دروس تقویتی
- اخلال درس و ایجاد بی نظمی در لیلیه و پرورشگاه؛
- در صورت مشاهده و اعمال ذیل؛ به پیشنهاد مربی، مدیر و یا مستقیما توسط آمر؛ طفل مورد اخطاریه قرار می گیرد:
- تحقیر وتوهین مربی، مدیر، کارکنان و اطفال شامل پرورشگاه؛
- تحریر، نشر و نصب اوراق مخالف ارزشهای اسلامی، اخلاقی، مقررات و طرزالعمل های پرورشگاه؛
- عدم توجه و بی احتیاطی به تأسیسات، اجناس، لوازم و سامان آلات پرورشگاه، مکتب و لیلیه؛
- لت و کوب اطفال؛
- استعمال مکرر دخانیات؛
- در صورت مشاهده موارد ذیل طفل تادیباً به پیشنهاد اداره پرورشگاه ومنظوری مقامات ذیصلاح به درالایتام دیگر تبدیل می گردد:
- مبادرت به دزدی اموال و اجناس پرورشگاه؛
- خرید وفروش مواد و اجناس توزیع شده پرورشگاه؛
- انجام فساد اخلاقی، استعمال مواد مخدر و مواد نشه آور؛
- در صورت مشاهده موارد ذیل طفل به پیشنهاد اداره پرورشگاه ومنظوری مقامات ذیصلاح از پرورشگاه اخراج و به مراجع ذیربط جهت پیگیری موضوع معرفی می گردد:
۱- در لیلیه آوردن آن مواد که سبب آتش سوزی شود؛
- در لیلیه آوردن و نگهداری آن وسایل که سبب زخمی شده ویا ضرر به اطفال شامل لیلیه گردد .
رخصتی اطفال لیلیه
مادۀ چهاردهم:
- اطفال مکلف اند که هنگام بازدید از خانواده، فورم رخصتی منضمه این طرزالعمل را خانه پری و طی مراحل نموده و اجازۀ مسوول لیلیه را اخذ نمایند.
- مسوولین لیلیه مکلف اند تا اطفال را صرف برای ولی رسمی آن غرض سپری نمودن روزهای رخصتی تسلیم نماید و تسلیمی شان را در سند رسمی اخذ نماید؛
- در صورت غیابت ولی رسمی، ولی علیالبدل به رویت کارتی که ولی رسمی طفل آن را امضاء و شصت نموده است، پس از حصول اطمینان و تثبیت هویت توسط مربی و مدیر مربوطه میتواند طفل را جهت سپری نمودن روزهای رخصتی پس از دادن تسلیمی با خود ببرد؛
- رخصتی الی 15 روز ازصلاحیت آمر لیلیه و رخصتی بالاتر از 15 روز را در مرکز ريیس پرورشگاه و در ولایات رییس کار و امور اجتماعی میدهد.
انفاذ
مادهٔ پانزدهم:
این طرزالعمل که در سه فصل و ۱۵ ماده ترتیب شده، پس از اخذ تأییدی و منظوری مقام محترم قابل اجراء بوده و تطبیق آن در پرورشگاههای امارتی و خصوصی، الزامی میباشد.