سخن رئیس‌ جمهور

تا زمانی که یک دولت قوی در جامعه به وجود نیاید، شاهد صلح پایدار نخواهیم بود. دولت قوی به معنی داشتن قدرت شخصی نیست؛ بلکه به معنی حاکمیت قانون، تطبیق قانون اساسی و تأمین مساوات هر افغان با افغان دیگر است.

ادامه سخن

تاریخچه ارگ

کابل شهری است با تاریخی کهن که مامن پادشاهان و امرای بسیاری بوده است. در گذشته حصاری آن را در بر می گرفت … ادامه مطلب

حکومت و مدیریت منابع آبی کشور

ضیا دانش

بر اساس آمارهای اخیر بانک جهانی، 44 درصد نیروی کار کشور، در سکتور زراعت مصروف هستند و عواید 60 درصد از خانواده‌ها نیز از طریق همین سکتور تمویل می‌گردد. رشد زراعت، سالانه تا 1.2 درصد در رشد اقتصادی کشور نقش دارد و همچنین می‌تواند در یک بازه زمانی میان‌مدت (حدود یک دهه) 1.2 میلیون شغل ایجاد کند. بنابراین، افغانستان کشوری‌ است که بخش اصلی اقتصاد آن به محصولات و تولیدات زراعتی متکی است؛ بخشی که فعال بودن آن نیاز شدید به مدیریت آب‌های کشور دارد.

حکومت با درکِ این مهم، در تلاش است که با تعیین یک چارچوب منظم کاری، آب‌های جاری و زیرزمینی کشور را به منظور رشد زراعت، تقویت صنایع و تولید انرژی برق به گونه مؤثر و مفید مدیریت کند.

اهمیت آب و  زمین در افغانستان

تخمین زده می‌شود که میزان بارندگی سالانه در افغانستان 163 میلیارد مترمکعب است که از این جمع، 57 میلیارد آن آب‌های جاری، 18 میلیارد مترمکعب آن آب‌های ذخایر زیرزمینی، و باقی آن به گونه‌های دیگر، ذخیره، جذب و یا تبخیر می‌گردد.

افغانستان دارای ۲۵ رودخانه بزرگ، صدها رودخانه کوچک و هزاران جوی و قله‌های پوشیده از برف می‌باشد که یک ثروت بی‌بدیل به حساب می‌رود؛ اما هم‌اکنون قادر است تنها 20 میلیارد از 75 میلیارد مترمکعب آب‌های قابل دسترس را استفاده نماید.

افغانستان، کشور متکی به اقتصاد زراعتی است و حدود هشتاد درصد شهروندانش به زراعت و مالداری مشغول هستند. بر اساس گزارش‌ها، ۳۱ درصد درآمد ملی کشور از محصولات زراعتی به دست می‌آید. میزان زمین‌های قابل کشت ما، بیش از 9 میلیون هکتار است که از این جمع تنها ۴ میلیون هکتار آن تحت کشت قرار دارد.

افزایش روزافزون نفوس و نیاز رونق زراعت در کشور، حکومت را ملزم می‌سازد که اراضی و منابع آبی کشور را به گونه درست و مؤثر مدیریت کند.

از سوی دیگر، توسعه اقتصادی وابسته به توسعه انسانی است و توسعه انسانی بدون دسترسی به آب آشامیدنی صحی ناممکن است. به همین دلیل، تلاش‌های وسیعی در حکومت جریان دارد تا میزان و سطوح دسترسی شهروندان به آب آشامیدنی صحی افزایش و گسترش پیدا کند.

حکومت و مدیریت منابع آبی

حکومت وحدت ملی از شروع کار تا به حال، جهت مدیریت آب و تبدیل کردن این ثروت حیاتی به سرمایه، هم در بخش تدوین مقرره‌ها و پالیسی‌سازی و هم در بخش مطالعات تخنیکی و اجرایی، گام‌های بزرگی برداشته است. در این راستا علاوه بر وزارت انرژی و آب، وزارت‌های احیا و انکشاف دهات و  زراعت و آبیاری نیز در بخش مدیریت آب‌ها جهت فراهم کردن آب مناسب و کافی آشامیدنی و زراعتی در قریه و قصبه‌های کشور، فعالیت‌های درخور توجهی انجام داده‌اند.

الف – جایگاه مدیریت آبی در حکومت:

حکومت وحدت ملی، به مسأله آب به عنوان یک ثروت اساسی کشور می‌نگرد و در خطوط و استراتیژی کاری آن، مدیریت  منابع زیرزمینی آب و مهار آب‌های جاری کشور از فوریت و اولویت بالایی برخوردار می‌باشد. زیرا از طریق مهار و مدیریت آب‌های کشور می‌توان در راستای رشد پایدار و متوازن داخلی و همچنین استفاده مناسب کشورهای مشترک‌المنافع در حوزه آبی استفاده کرد. 

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری اسلامی افغانستان، در نشست‌های مربوط به رشد اقتصادی و توسعه انسانی افغانستان، همواره به مسأله آب و نقش حیاتی آن اشاره کرده و لزوم توجه جدی به آن را خاطرنشان ساخته است. به دلیل اهمیت موضوع آب‌های کشور، حکومت وحدت ملی  در سال 1394 «شورای عالی اراضی و آب» را تحت نظر رئیس‌جمهور تأسیس کرد که تاکنون نشست‌های متعددی برگزار و تصامیم لازم در مورد مدیریت زمین و آب‌های کشور اتخاذ کرده است.

ب – برنامه‌ریزی و تدوین پالیسی

در راستای مدیریت و بهره‌برداری از این ثروت حیاتی، استراتیژی سکتور آب کشور تدوین شده که در راستای آن، کار مطالعات تخنیکی، دیزاین تفصیلی و ساختمان 32 پروژه‌ ذخایر آب، روی دست می‌باشد و در کنار آنها، پروژه‌های کلان و خُرد دیگری که آب آشامیدنی صحی، کشاورزی و تولید انرژی برق را فراهم می‌سازد، توسط نهادهای دیگر حکومت در حال کار می‌باشد. این پروژه‌ها در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت نتایج محسوسی خواهند داشت.

افغانستان در طی یک و نیم دهه اخیر، امکان‌سنجی و مفیدبودن حدود ۱۱۱ بند آبی را  تحت مطالعه قرار داده است که برخی از آنها تکمیل شده و برخی نیز تحت کار قرار دارد.

حکومت افغانستان از طریق راه‌اندازی برنامه ملی انکشاف منابع آب به منظور احداث پروژه‌های انکشافی بندهای ذخیره آب، برنامه ملی بازسازی و اصلاح تأسیسات آب به منظور بازسازی سربندها و کانال‌ها، و برنامه تحکیم سواحل دریاهای کشور در تلاش است که در راستای مدیریت منابع آبی و جلوگیری از مشکلات ناشی از فقدان مدیریت در این حوزه، گام‌های اساسی را بردارد.

ج – اقدامات و فعالیت‌ها

حکومت افغانستان برای انجام مطالعات، فعالیت‌ها و کارهای بیش‌تر و بهتر جهت مدیریت آب در بخش ذیل گام‌های اساسی برداشته است:

1.تعیین و تقسیم حوزه‌های آبی کشور:

برای مدیریت بهتر و بیش‌تر منابع آبی کشور، دولت منابع موجود را به پنج حوزه آبی ذیل تقسیم کرده است:

- حوزه رود آمو (واخان، کوکچه، کندز، اندراب و خنجان)

- حوزه رود شمال (بلخاب و سرپل)

- حوزه رود غربی (هریرود، مرغاب، شرین تگاب، کشک، ادرسکن، کوشان، قیصار، گلران و خاشرود)

- حوزه هلمند: (ارغنداب، غزنی، ترنگ، ارغستان و موسی قلعه)

- حوزه کابل: (گل‌بهار، پنجشیر، کابل، لوگر، کنر، علی شنگ و علینگار)

2.ساخت بندهای آب‌گردان:

کار تدارکات 32 بند ذخیره آب به ارزش حدود 2.33 میلیارد دالر طی سال گذشته آغاز شده که شامل مطالعات تخنیکی، دیزاین تفصیلی و ساختمانی شده‌اند. پس از بهره‌‌برداری از این ذخایر، افغانستان قادر است نتایج ذیل را به دست آورد:

-آبیاری بیش از 366 هزار هکتار زمین؛

-بهبود آبیاری بیش از 230 هزار هکتار زمین؛

-ذخیره بیش از 20.3 میلیون مترمکعب آب؛

که برای صدها هزار فامیل ایجاد عواید و برای هزاران شهروند ایجاد کار می‌کند. همچنین باعث بهبود و افزایش عواید داخلی و کاهش قابل ملاحظه‌ی میزان فقر در کشور خواهد شد.

 

ه‍: دستاوردها

برای رسیدن به اهداف تعیین‌شده،گام‌های اساسی در سال‌های 1394 و 1395 برداشته شده و در سال 1396 نیز طرح‌ها و فعالیت‌های خوبی در حال اجرا می‌باشد که از جمله به موارد زیر اشاره می‌گردد:

-آغاز روند نصب استیشن‌های هایدرومیتیورولوجیکی، میتیورولوجیکی و برف‌سنج در سراسر کشور جهت اخذ ارقام؛

-تهیه نقشه‌های هایدرولوجیکی سراسر کشور؛

-اعمار و یا بازسازی ده‌ها کانال، سربند و  پروژه‌های تحکیم سواحل دریاها جهت جلوگیری از ضایعات و استفاده مؤثر از آب؛

-آغاز کار ماسترپلان در پنج حوزه دریایی؛

-احیاى 1953 کیلومتر زیرساخت‌هاى آبیارى در پنج حوزه آبی کشور که منجر به افزایش قابل ملاحظه آب براى آبیارى بیش‌تر از 5200 هزار هکتار زمین زراعتى شده است؛

-تکمیل دیزاین پروژه گیمبری ولایت ننگرهار به منظور آبیاری 35 هزار هکتار زمین زراعتی؛

-نهایی شدن سند مبانی دیپلوماسی آب جمهوری اسلامی افغانستان؛

-طرح و ترتیب مسوده پالیسی آب‌های فرامرزی؛

-ترتیب مسوده پالیسی آب‌های زیرزمینی؛

-ترتیب مسوده پالیسی و استراتیژی ظرفیت‌سازی سکتور آب؛

-ترتیب پالیسی اداره یا مدیریت منابع آب؛

-ترتیب مسوده مقرره بستر و حریم منابع آب و تأسیسات آبی؛

-طرح ایجاد اداره تحکیم سواحل دریای آمو؛

-طرح احیا و بازسازی کاریزها.